Archive for april, 2011

Publicaties en grip op organisatieontwikkeling

Publicaties en grip op organisatieontwikkeling

 

Als het goed is, komt deze week de bundel strategie en beleid van Kluwer uit. Hierin heb ik een bijdrage geleverd aan het onderdeel netwerken voor ondernemingsraden. Enerzijds een betoog waarin ik stel dat bestuurders open moeten staan voor het ontwikkelen van netwerken daar dit een essentiële bijdrage levert aan de weerbaarheid van de organisatie en anderzijds een opdracht aan OR-en dat netwerken bij hun taak hoort. Stelling is: netwerken is belangrijker dan de wet op de ondernemingsraden. Deze bijdrage heb ik voorts gehouden voor een congres voor ondernemingsraden bij musea. Op 19 april zou de bundel uit komen. Daarnaast heb ik met Steven Jellinghaus een boekje geschreven over onderhandelen over arbeidsvoorwaarden bij fusies en overnames. Hierin heb ik voornamelijk de praktische kant ter hand genomen. Checklist gemaakt en aandachtspunten bij dergelijke processen beschreven. Tevens heb ik de psychologische kant van onderhandelen over arbeidsvoorwaarden in de spotlights gezet. Ondernemingsraden die onderhandelen over arbeidsvoorwaarden moeten goed weten dat dit (kan gaan) gaat over primaire arbeidsvoorwaarden van collega’s. Om dergelijke onderhandelingen goed te laten verlopen, heb je kennis van zaken nodig. Nog altijd is een professioneel onderhandelaar aanbevelenswaardig. Tevens hebben Hans Hautvast en Steven Jellinghaus en ik een rijsttafel gegeten in Utrecht om de actualisering van Inzicht in de OR bij de overheid te bespreken. De nieuwe editie zal in november 2011 op de markt komen. We zullen hem verder aanvullen met ondermeer de politie als sector maar ook uitgebreid verslag doen van organisatieontwikkelingen bij grote en kleine overheidsorganisaties. Tot slot: het boek over samenwerken. Er is groen licht voor wat betreft de taakverdeling. In de zomer zal er een aantal casestudies verricht moeten worden naar samenwerkingsvormen en de worst and best practices. Een aantal collega’s van FNV Formaat doen mee en verder is het een bonte verzameling van mensen van het CAOP, hoogleraren en medewerkers van de Hermes De Bont advocaten.

 

Grip op organisatieontwikkeling

De trainingen van april staan vooral in het teken van greep krijgen en houden op organisatieontwikkeling. Ondernemingsraden lijken het overzicht te verliezen doordat bestuurders met veel studies, documenten en verslagen richting de raad komen. De OR verliest zich dan vaak in vragen stellen en afwachtend reageren. Hierdoor verliest hij greep op het proces. Tijdens trainingen of adviesgesprekken gaat het dan vaak over: hoe moeten we het juridisch insteken en vind jij ook niet dat de bestuurder met “meer” over de brug moet komen? Het is dan de kunst de Ondernemingsraad (mits hij dat wil) in een andere stand te krijgen. Bestuurders proberen zich stellend op te stellen waardoor de OR moet reageren en zich moet verhouden tot die stellingnamen. Maar wat gebeurt er als de OR zich stellend opstelt? Dan moet de bestuurder dat doen. Samen met een Ondernemingsraad van Rijkswaterstaat heb ik een aanzet gemaakt tot een helder toetsingsinstrument voor de organisatieontwikkeling. Helder door duidelijk te maken welke documenten er nodig zijn, welke er nog niet zijn maar volgens de OR onontbeerlijk (ook aangegeven wat er dan in die documenten moet staan), inhoudelijke punten gedefinieerd en SMART gemaakt en gekoppeld aan fasen in organisatieontwikkeling. Op 18 mei wordt dit document gedeeld met de bestuurder en kijken we in hoeverre zij deze punten deelt. Coalitievorming waar dat mogelijk is en apart waar dat niet mogelijk is. Een ander, er mee samenhangend, punt is hoe we greep houden op de ontwikkeling. We zien immers vaak genoeg dat essentiële stappen in de ontwikkeling worden overgeslagen of in elkaar gaan overlopen? Dit laatste is dan vaak omdat de bestuurder, bijvoorbeeld, over wil gaan tot plaatsing van een eerste echelon. Zo ontstaan kwartiermakers en daarmee wordt een ontwikkeling in gang gezet die wellicht niet meer te stoppen valt. Ondernemingsraden zullen er dan voor moeten zorgen dat ze weten welke essentiële documenten of voorwaarden zij ingevuld willen zien alvorens de bestuurder daartoe mag overgaan. Uitdaging is dan voor de raad dat ook van te voren kenbaar te maken en niet op het moment suprême. Een dergelijke werkwijze leidt tot helderheid, transparantie en rust in de verhoudingen tussen zeggenschap en medezeggenschap. De raad zelf zal in zijn visie en strategie goed moeten kijken waar het georganiseerd overleg van nut kan zijn.

 

Openbaar lichaam of centrumgemeente?

Met twee gemeentelijke ondernemingsraden heb ik gekeken naar de consequenties van een voorgenomen raadsbesluit tot ambtelijke samenwerking tussen gemeenten. De raden hebben een beeld gekregen van de mogelijkheden conform de Wet Gemeenschappelijke Regelingen en hebben met elkaar, in alle rust, gekeken naar wat geregeld moet worden en welke valkuilen er op de weg naar de toekomst liggen. De OR-en kunnen beslagen ten ijs komen.

 

Komende week

De komende week nemen wij afscheid van een collega. Na een langdurig dienstverband gaat hij met pensioen. Om dit afscheid wat te begeleiden is er een medezeggenschapsmiddag met als actueel thema: waar gaat de gemeente heen? Samen met een voormalig gemeentesecretaris zullen wij de toekomst van de gemeente eens doornemen. Welke beren liggen er op de weg? Wat is dan de rol van de OR? Hoe pak je dat aan? Er zijn nog plekken! Verder in Den Haag met een OR aan de slag over professionalisering van de organisatie en met een OR nadenken over het implementeren van de eigen “leidraad” tot handelen. Daarna naar Chinees restaurant Het Paradijs in Utrecht.

April doet wat het wil

Het is druk. April is een erg volle maand. Veel OR’s willen op cursus nadat er in maart verkiezingen gehouden zijn. Dit betekent enerzijds cursussen gericht op de basale OR-kennis maar ook een training over twee gemeenten die bestuurlijk gaan samenwerken maar niet politiek. Benieuwd welke implicaties dat heeft op de ambtelijke organisatie. Hoe ga je om met twee verschillende colleges en een ambtelijk apparaat? De medezeggenschap mag adviseren en ik ondersteun. Verder veel adviezen geven over reorganisaties en verzelfstandiging. Dit laatst is een boeiend proces: welke voorwaarden heeft het onderdeel nodig om succesvol verzelfstandigd te worden? De medezeggenschap moet werk maken van de eigen kracht: zo sterk mogelijk losgesneden worden en niet hopen op een back-up van de gemeente.

De afgelopen maand ook een crisis bezworen in een ondernemingsraad. Het was al maanden “bal in de tent”. De case doet er niet veel toe maar wel dat men niet in staat leek over de eigen emoties heen te stappen. Dit is uiteindelijk wel gebeurd waardoor het DB nu positie kiest. Dit heeft de zaak goed gedaan. Daarna ben ik procesmatig voorzitter geworden. Hiermee krijg ik een goed beeld van de discussies van een OR bij een gemeente.

Afgelopen week ook gesproken met Hans Hautvast en Steven Jellinghaus over Inzicht in de OR bij de Overheid gesproken. Eind 2011 komt er een nieuwe druk met allerhande nieuwe thema’s en inzichten. Dit levert in de zomer weer de nodige schrijfuurtjes op.