De actualiteiten bedienen onze denktank “visie en strategie (semi-) overheid”. Gisteren verscheen er een stevig artikel van Slijper over de situatie aan de Vrije Universiteit en vanmorgen hoorde ik een item op Radio 1 over de bezuinigingen bij het Gevangeniswezen.

Boris Slijper (docent aan de VU) schreef een boeiend opiniestuk over de situatie aan de Vrije Universiteit (NRC Handelsblad 8 april 2013). Bij de VU is een bestuurscrisis ontstaan. Slijper schrijft dit ondermeer toe aan het van toepassing verklaren van principes van het New Public Management (NPM) op een organisatie die niet als “bedrijf” is te karakteriseren. Een universiteit heeft, net als een gemeente of provincie, óók een maatschappelijke taak en dient maatschappelijke outcomes te realiseren. Slijper betoogt dat een “bedrijfsmatig bestuursmodel dat haar formele beslag kreeg in de wet MUB, een financieringsstructuur die gebaseerd is op productie (aantallen geslaagden) en de financialisering van universiteiten debet zijn aan een ontwikkeling waardoor de universiteit niet meer van medewerkers en studenten is. Hoewel de drie “pijlers” van zijn betoog wellicht niet 1-op-1 op overheidsinstanties zijn te plakken, kent zijn verhaal wel veel herkenning. Overheidsorganisaties kennen ook een versimpeling van hun functie door de output vooral numeriek en meetbaar te maken. Kan dit wel? Een vraag die mij als adviseur van ondernemingsraden en bestuurders bezighoudt en ik ook met ondernemingsraden probeer te beantwoorden bij adviezen of initiatieven.

Op Radio 1 werd vanmorgen aandacht besteed aan de situatie bij het Gevangeniswezen. Staatssecretaris Teeven heeft zijn plannen ontvouwd. Dit leidt tot veel beroering in het land. Onder de streep lijken bestuurders, burgemeesters en medewerkers aan te geven dat opgebouwd beleid met het badwater wordt weggegooid. De plannen voor actie liggen klaar. De bonden gaan op 25 april staken als Teeven zijn plannen niet van tafel haalt. Op de vraag “wat het alternatief dan is?”, kreeg de presentator van Radio 1 geen antwoord. “Alternatieven zijn aan de politiek. Daar gaan wij niet over”, aldus de vakbondsbestuurder. Mijn idee is dat wil de medezeggenschap dergelijke besluiten beïnvloeden dan moeten ze met alternatieven durven komen. Wanneer we alleen checken wat goed is, lopen we altijd achter de feiten aan en kost het bijzonder veel energie zaken bij te sturen. Uiteraard zijn vragen als rechtsposities en garanties op een andere passende functie essentieel voor de rust en het vertrouwen van medewerkers maar waarschijnlijk bieden we medewerkers meer perspectief als we op inhoud de besluiten durven te beïnvloeden. Met ook de eventuele negatieve consequenties van dien.

Deze twee onderwerpen laten mooi zien dat een “denktank” met brede vertegenwoordiging vanuit de overheid een goed signaal kan zijn richting de samenleving, politiek en medezeggenschap. De denktank start morgen bij RCE te Amersfoort. We starten met kennismaken maar ook met een eerste verkenning van de inhoudelijke opvattingen ten aanzien van de overheid en aanverwante sectoren.

De verkoop van “Inzicht in de OR bij de Overheid” loopt. Het boek wordt goed ontvangen en biedt een hoop aanknopingspunten voor ondernemingsraden en bestuurders. Het A+O-Fonds Gemeenten biedt komende zomer een paar workshops die gericht zijn op het verkrijgen van een strategische positie voor de OR en een stevige relatie met de bestuurder. Dat zal de komende tijd hard nodig zijn. (www.aeno.nl)

Aanstaande week word ik geïnstalleerd als Raad van Toezicht – lid. Vind het een enorme uitdaging en hoop mijn steentje bij te dragen aan de ontwikkeling van deze mooie organisatie.